Voedselveiligheid
Wanneer mensen buikgriep-achtige klachten krijgen na het eten van oesters, krijgen de oesters vaak als eerste de schuld. Dat is begrijpelijk — maar niet altijd terecht.
Hoi Sander,
Goed dat je het meldt! Klachten na het eten van oesters horen we graag zo snel mogelijk. We hebben geen andere meldingen ontvangen, dus het is onwaarschijnlijk dat de oesters de oorzaak waren. Het kan ook gaan om een buikgriepvirus of iets anders. Wil je de gasten bedanken voor de melding en hen beterschap wensen?
Misselijkheid en buikpijn kunnen verschillende oorzaken hebben. Soms doordat je daadwerkelijk iets verkeerds hebt gegeten, maar soms ook doordat je denkt dat je iets verkeerds hebt gegeten. Voedselvergiftiging en voedselbesmetting zijn serieuze risico’s, en ons lichaam is daar evolutionair sterk op ingesteld.
Een vreemde geur, een afwijkende smaak — of zelfs alleen een idee in het hoofd — kan al een sterke walgreactie oproepen. Die reactie is bedoeld als bescherming: stoppen met eten voorkomt mogelijk gevaar. En als één persoon aan tafel zegt dat hij het eten niet vertrouwt, kunnen anderen zich plots ook misselijk gaan voelen. Zo werken onze hersenen, gevormd door miljoenen jaren evolutie.
Als die walging sterk genoeg is, treedt een soort noodprocedure in werking. Het lichaam stopt met opnemen van voedingsstoffen, vocht wordt niet teruggewonnen en de inhoud van het maag-darmkanaal wordt zo snel mogelijk afgevoerd — via mond en anus. Dat kan zelfs gebeuren als er feitelijk niets mis is met het voedsel. In dat geval is de reactie meestal kortdurend en daarna voorbij.
Buikklachten kunnen ook worden veroorzaakt door een virus. Het bekende norovirus is zeer besmettelijk en veroorzaakt wat we ‘buikgriep’ noemen: een ontsteking van het maag-darmkanaal. Jaarlijks krijgen ongeveer 4,5 miljoen Nederlanders hiermee te maken, waarvan circa 500.000 gevallen door het norovirus worden veroorzaakt. Je kunt het overal oplopen waar iemand is (of recent is geweest) die besmet is — ook op plekken waar je niets hebt gegeten.
De kans dat het norovirus via schelpdieren wordt overgedragen is zeer klein. Het virus komt namelijk niet van nature in zee voor. Alleen bij grote uitbraken kunnen schelpdieren die zijn geoogst in de buurt van riooloverstorten besmet raken via afvalwater. Daarom is het voor beroepsvissers strikt verboden om te oogsten bij uitwateringen.
Bij schelpdieren spelen wel andere natuurlijke factoren een rol. In zee komen algen voor die biotoxines kunnen aanmaken (zoals bepaalde dinoflagellaten). Daarnaast is er in de natuur altijd een basisniveau van E. coli aanwezig. Om die reden wordt het Wad continu gemonitord door controleboten van het ministerie. Daarbovenop laten wij onze oesters regelmatig testen op E. coli en salmonella, wat wettelijk verplicht is. Deze controles worden ook door de NVWA gehandhaafd.
Een andere mogelijke oorzaak van klachten is een eiwitallergie. Zo’n allergische reactie kan plotseling ontstaan en zeer heftig zijn — een zogeheten eiwitshock. Het lastige is dat je daarna vaak langdurig allergisch blijft voor dat specifieke eiwit. Gelukkig zijn deze allergieën meestal soortspecifiek: iemand die allergisch is voor mosselen kan vaak wel kokkels en oesters eten, en andersom. De kans op een heftige reactie neemt toe wanneer je in één keer grote hoeveelheden van één eiwitrijk product eet. Het advies is dus: eet met mate — ook al zijn ze nog zo lekker.
Ziektegevallen melden
Wij nemen meldingen van ziekte na het eten van oesters altijd serieus. Bij meer dan één melding gaan bij ons direct alle seinen op rood: we informeren andere klanten en nemen contact op met het mosselkantoor, dat ook toezicht houdt op oesters. Bij een enkele melding kan de oorzaak van alles zijn — en is de kans dat het bij ons vandaan komt zeer klein.